Dojrzewanie do zrozumienia idei rodzicielstwa trwa niekiedy całe życie. Pomocą w tym zadaniu niech będą wskazówki wybitnej pedagog i doradcy szkół Institució Familiar d'Educació z Katalonii - pani Virtudes Molina, mającej przeszło 20-letnią praktykę wychowawczą w szkole i autorki książki "Educar con ilusión" (Kształcić z zapałem).
My rodzice
Formacja w rodzinie nie jest możliwa, jeśli rodzice próbują przekazać dzieciom to, czego sami nie posiadają lub czym sami nie żyją. Nierzadko pragną oni, aby dziecko wyznawało w życiu te wartości, które sami uważają za ważne, zapominając jednak, że to ich postawa jest zwierciadłem, z którego dzieci czerpią inspiracje, uczą się określonych postaw i wzorców zachowań. „Dziecko, by poznać siebie potrzebuje lustra. Tym lustrem są jego rodzice." Powodzenie wychowania rodzinnego w ogromnym stopniu zależy od organizacji wspólnoty rodzinnej i panującej w niej więzi uczuciowej.
Miłość
Kształcić można tylko wtedy, gdy istnieje miłość. Bez miłości można uczyć, ale nie kształcić. By skutecznie kształcić, trzeba być gotowym, wciąż uczyć się samemu.
Miłość małżonków
Jak pisze Karol Wojtyła w książce pt.: „Miłość i odpowiedzialność": Miłość rodzicielska ma stać się dla dzieci widzialnym znakiem samej miłości Boga. (...) Miłość jako dar dopełnia się i rozwija przez ofiarę: miłość jako ofiara. Kiedy daję komuś dobro obiektywne - pisze on dalej - daję ze swojego prawdziwego dobra, więc muszę siłą rzeczy zdobyć się na przezwyciężenie, na ofiarę. Umieć sobie odebrać, a dać drugiemu, niejednokrotnie wymaga heroicznego wysiłku.
Styl życia
Kształcenie ma mniej wspólnego z poziomem wiedzy, którą się dysponuje, bardziej ze stylem życia, poprzez który dajemy przykład. Są rzeczy, które powinno się wynieść z domu, jako posag na całe dorosłe życie. Chodzi tu m.in. o umiejętność racjonalnego i konsekwentnego myślenia, odwagę w podejmowaniu decyzji, uświadomienie sobie tego, że sytuacje życiowe nie zamykają się w obrębie kolorów białego i czarnego, że istnieją też barwy pośrednie (czasem subtelne i trudne do uchwycenia). Kształcenie powinno poprowadzić dziecko ku właściwemu używaniu wolności oraz nauczyć je przyjmowania odpowiedzialności za własne czyny.
Konsumizm
Wszechobecny konsumizm nie sprzyja kształtowaniu się wartości prowadzących człowieka ku szczęśliwszej przyszłości. Tymczasem to, czego dzieci najbardziej oczekują i czego najbardziej im brakuje, to więcej czasu spędzanego z rodzicami i większe oddanie z ich strony... Jak wykazują badania, wiele niepowodzeń szkolnych ma swoje źródło właśnie w tym deficycie spędzanego wspólnie czasu.
Indywidualne podejście
Kształcić to znaczy wydobywać z każdego dziecka cały jego indywidualny potencjał. Można to osiągnąć tylko wówczas, gdy traktuje się je jako jedyny i niepowtarzalny byt. Zadaniem rodziców jest pomóc dziecku odkrywać jego zdolności i powołanie życiowe, życiową drogę, do której powołał je Bóg. Planowanie przyszłości dla dzieci nie zawsze prowadzi do ich prawdziwego Szczęścia.
Szkoła
W szkole najważniejsi są rodzice, na drugim miejscu - nauczyciele, a dopiero potem dzieci. Aby skutecznie pomóc dziecku, rodzice i nauczyciele powinni działać razem i spójnie. Dla nauczycieli istotne jest, aby rodzice potrafili dostrzegać zmiany zachodzące w dziecku, doceniać je oraz cieszyć się z najdrobniejszych nawet postępów.
Motywowanie
Najskuteczniejszy sposób wymagania od dziecka to motywacja pozytywna: pochwała zawsze przyniesie lepsze wyniki niż krytyka. Niska samoocena oraz brak wiary we własne siły mogą nierzadko wywoływać stany lękowe. Na przykład 6- czy 7-latek nie jest jeszcze zdolny do samodzielnej oceny siebie i swoich możliwości. Jego samoocena kształtuje się pod wpływem ocen płynących z otoczenia. Dziecko musi się nauczyć osiągać określone cele dla siebie, nie dla innych.
Pochwały
Nagrody i pochwały wzmacniają wiarę w siebie młodego człowieka i podwyższają jego samoocenę. Każda nagroda pogłębia więzi uczuciowe łączące dziecko z osobą nagradzającą i daje mu poczucie bezpieczeństwa. Nabiera ono przekonania, że jest kochane i doceniane. Istnieje bardzo wiele sposobów nagradzania. Może to być np.: pochwała słowna, przytulenie, drobny upominek, przydzielenie upragnionej funkcji lub roli, przyznanie dodatkowych przywilejów, nagrody symboliczne itp. Uznanie, jakie wyrażamy dziecku, musi być proporcjonalne do wysiłku i zapału włożonego przez nie w wykonanie zadania. Inne formy nagradzania, to np. sprawienie jakiejś przyjemności - wspólny spacer, zabawa, przyjacielska rozmowa czy wreszcie coś tak bezcennego - jak obdarzenie zaufaniem przez dorosłych.
Na zakończenie (tego niekończącego się tematu) przytoczmy jeszcze jeden cytat: „My rodzice nie powinniśmy być jak znak drogowy czy słup przydrożny, który wskazuje kierunek, ale sam się nie ruszy ani na krok ze swego miejsca. Potrzeba nie tyle drogowskazów, co przewodników" (P. Pellegrino, "Mali dziś, dorośli jutro").
A zatem w drogę!
